Sadownictwo

Z pewnością każdy miał okazję oglądać drzewa przydrożne lub w zaniedbanych sadach. Liści na nich mało, często już we wrześniu stoją zupełnie bezlistne. Owoce, nawet jeśli są, to zdrobniałe, najczęściej „oparszywiałe" i „robaczywe". Gałęzie tych drzew, zaschnięte i spróchniałe, łamią się przy lada dotknięciu. To są właśnie wyniki działalności chorób i szkodników. Ocenia się, że w skali krajowej niszczą one od 15 do 20% zbiorów. Oznacza to w praktyce, że co piątą lub co szóstą skrzynkę owoców kradną nam organizmy pasożytnicze (rys. 101). To bardzo dużo! A jak pięknie wyglądają drzewa w nowoczesnych, dobrze pielęgnowanych sadach, cieszących oko zdrową zielenią liści i obfitością dorodnych owoców. Czy oznacza to, że choroby i szkodniki nie atakują drzew w tych sadach? Wręcz przeciwnie! Drzewa intensywnie cięte i nawożone są równie lub nawet bardziej wrażliwe na ataki różnych pasożytów. Pozosta¬wione bez ochrony przed chorobami i szkodnikami bardzo szybko stałyby się ich łupem. Swój zdrowy wygląd i regularne, obfite plonowanie zawdzięczają stosowaniu we właściwym czasie odpowiednio dobranych środków chemicznych (pestycydów). W rozdziale tym będziemy się starali doradzić sadownikom, jak organizo¬wać ochronę sadu, aby zapewnić drzewom optymalne warunki wzrostu i owocowania. ochrony przed chorobami i szkodnikami. Trudno na przykład oczekiwać, aby jabłonie, których liście są corocznie niszczone przez gąsienice, parch lub mączniak, mogły wcześnie rozpocząć owocowanie i dawać regularnie plony. Dlatego też o ochronie sadu przed chorobami i szkodnikami należy pomyśleć już przed jego zakładaniem. Trzeba mianowicie sprawdzić, czy gleba jest wolna od pędraków i drutowców i w razie potrzeby wysiać w odpowiedniej dawce środki owadobójcze, np. Pędraczak 2,4 lub Basudin 10 G (tab. 12) Po przycięciu pędów posadzonych drzew rany oraz wszelkie przypadkowe uszkodzenia kory należy posmarować pastą Funaben 3 lub Santar SM (tab. 12), a jeśli sad jest nieogrodzony, to zabezpieczyć drzewa przed zającami ochraniaczami winidurowymi albo jednym ze środków odstrasza¬jących (tab. 27). Wiosną rozpoczyna się regularne opryskiwanie sadu przeciw chorobom i szkodnikom zgodnie z programami podanymi w tabelach 16-30. W pierwszych latach nie zwalcza się szkodników atakujących kwiaty i owoce (np. owocówka jabłkóweczka, kwieciak czy nasionnica trześniówka). Tym większą uwagę należy poświęcić zwalcza¬niu chorób i szkodników uszkadzających liście oraz korę i drewno. Najważniejszą i najczęściej stosowaną metodą ochrony roślin jest metoda chemiczna, a zabiegiem praktykowanym w sadownictwie opryskiwanie. Inne zabiegi mają mniejsze znaczenie, choć w poszczególnych przypad¬kach mogą odgrywać decydującą rolę. Na przykład szkodniki glebowe zwalcza się wysiewając preparaty w formie granulatów lub proszków albo podlewając rośliny roztworami preparatów. Przez smarowanie środkami chemicznymi w formie past zabezpiecza się rany po cięciu, a przez smarowanie pni i konarów środkami odstraszającymi (tzw. repelentami) zabezpiecza się je przed ogryzieniem przez zające i dzikie króliki. Dla zwalczania szkodliwych gryzoni (norników i myszy) stosuje się przynęty zatrute. Aby chemiczna ochrona roślin spełniała swoje zadania, należy przestrzegać szeregu warunków: — dobrać odpowiedni środek chemiczny (pestycyd), możliwie najskute¬czniej zwalczający daną chorobę lub szkodnika; — nanieść pestycyd równomiernie i w odpowiedniej ilości na wszystkie części rośliny narażone na atak szkodliwych organizmów; — wykonać zabieg w odpowiednim terminie, zapewniając maksymalną skuteczność; — przeprowadzić zabieg w sposób nie zagrażający życiu lub zdrowiu osób zatrudnionych przy stosowaniu pestycydów ani konsumentów owoców; — stosować pestycydy w wypadkach koniecznych, tzn. wówczas, gdy liczebność szkodnika przekracza pewną granicę, zwaną progiem szkodli¬wości gospodarczej.