Sadownictwo

Niewłaściwie stosowane pestycydy mogą zagrażać zdrowiu ludzi, a x zwłaszcza pracowników wykonujących zabiegi ochrony roślin i osób spożywających skażone pestycydami płody rolne. Niekiedy narażone mogą być także osoby, które przypadkowo znalazły się w zasięgu działania pestycydów. JSlic dziwnego przeto, ze wydano w tej sprawie szereg przepisów prawnych. Podstawowy przepis dotyczy obowiązku zareje-strowania w Ministerstwie Rolnictwa preparatów handlowych stosowa¬nych w ochronie roślin. Procedura rejestracji obejmuje bardzo istotne ustalenia: przeciwko jakim szkodnikom i na jakich roślinach preparat może być stosowany, jaka karencja obowiązuje po jego stosowaniu, jakie środki ostrożności obowią- zują podczas opryskiwania i wreszcie dawki lub stężenie preparatu oraz inne zalecenia i przeciwwskazania wynikające z jego właściwości. Wszystkie te informacje podane są na etykiecie preparatu. Podstawo- wym obowiązkiem użytkownika pestycydów jest dokładne zapo- znanie się z treścią etykiety przed przystąpieniem do opryskiwa- nia. v Jakakolwiek zmiana zakresu lub sposobu stosowania może być dokonana tylko za zgodą Ministerstwa Rolnictwa i wpisana do dokumentów rejestracyjnych. Nie wolno zatem stosować w praktyce preparatów nie zarejestrowanych lub w sposób niezgodny z etykietą. Dla zabezpieczenia konsumentów przed zatruciem pestycydami nałożono na sadowników obowiązek przestrzegania karencji. Karencja jest to okres, który musi upłynąć od daty ostatniego zastosowania pestycydu do daty zbioru płodów rolnych. Dłuższy lub krótszy okres, jaki upływa między zbiorem a rzeczywistą konsumpcją, nie jest wliczany do karencji. Na przykład jabłka letnich odmian, konsumowane w parę do kilkunastu dni po zbiorze, mają taką samą karencję jak jabłka odmian zimowych, które przechowuje się często do kwietnia lub maja. Jest to całkowicie uzasadnione, ponieważ zebrane i zmagazynowane owoce nie podlegają juz wpływowi warunków atmosferycznych, toteż pozostałości pestycydów ulegają bardzo powolnemu rozkładowi. Karencje są okreś¬lane przez Ministerstwo Rolnictwa na wniosek Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. Zestawienie karencji dla preparatów zalecanych w sadownictwie podano w tabeli 12. Zdziwienie może budzić fakt, że ten sam pestycyd ma różną karencję zależnie od opryskiwanej rośliny, np. karencja dla Karbatoxu zaw. zastosowanego na śliwach jest dwa razy dłuższa niz w wypadku innych gatunków (tab. 12). Spowodowane to jest przede wszystkim różnicą w budowie owocu, zwłaszcza skórki, oraz w intensywności zachodzącej w owocu przemiany materii. Ponadto owoce niektórych gatunków nabierają pod wpływem pewnych pestycydów nieprzyjemnego posmaku, co powo¬duje przedłużenie karencji (a nawet zakaz ich stosowania). Karencją objęte są wszystkie rośliny znajdujące się na opryskiwanym terenie. Jeśli np. w opryskiwanym sadzie jabłoniowym rośnie kilka owocujących czereśni lub uprawia się w międzyrzędziach rośliny warzyw¬ne, to nie wolno zebrać czereśni ani warzyw przed upływem karencji. Karencja obowiązuje również rośliny uprawiane na paszę dla bydła. Pracowników wykonujących zabiegi ochrony roślin chroni przed nieko¬rzystnym wpływem pestycydów przestrzeganie przepisów bhp. Należy pamiętać ponadto, ze przy pracy z pestycydami nie wolno zatrudniać kobiet, zwłaszcza w ciąży oraz osób młodocianych (poniżej 18 roku życia) ani osób chorych na przewlekłe choroby, zwłaszcza nerek, serca, płuc, wątroby, oraz alergie. Osoby zatrudnione przy ochronie roślin powinny posiadać zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia oraz przechodzić okresowe badania lekarskie w przychodni zawodowej. Podstawowe przepisy bhp podane są na etykiecie każdego preparatu. Zawiera ona także zasady udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatrucia i jego objawy oraz określa obowiązujący rodzaj ubrania ochronne¬go. Ubrania ochronne i robocze powinny być często prane, najlepiej DO każdym zabiegu, w ogólnie dostępnych środkach piorących. W czasie wykonywania zabiegu należy tak prowadzić opryskiwacz, aby krople cieczy nie padały na opryskującego ani na osoby postronne. Po zakończeniu opryskiwania należy zdjąć ubranie ochronne i wymyć całe ciało wodą z mydłem oraz wypłukać usta. Najbardziej narażeni na zatrucie są pracownicy przygotowujący ciecz użytkową. Stosunkowo łatwo można wówczas zanieczyścić ręce lub ubranie skoncentrowanym preparatem, nawdychać się jego par (zwłaszcza w ciepłe dni) lub pyłu. Dlatego tez pracownicy ci powinni szczególnie rygorystycznie przestrzegać zasad bhp. Szczególnie ważne jest natychmia¬stowe zmycie wodą z mydłem tych części ciała, które przypadkowo zostały skażone pestycydem. Po zakończonym opryskiwaniu należy dokładnie umyć zbiornik opryskiwa¬cza oraz naczynia przeznaczone do wstępnego rozcieńczenia preparatów, a wodę po myciu wylać z daleka od studzien, stawów, rowów melioracyj¬nych itp. i przysypać ziemią. Następnie należy zbiornik opryskiwacza napełnić częściowo czystą wodą i uruchomić pompę dla przepłukania końcówek, przewodów itp. Niestaranne mycie opryskiwaczy nie tylko ujemnie wpływa na ich trwałość, ale może stać się przyczyną silnego uszkodzenia roślin. Zdarza się to szczególnie często, jeśli teo sam opryskiwacz jest używany na przemian do stosowania herbicydów i do opryskiwania drzew. Dlatego lepiej jest mieć inny opryskiwacz do herbicydów i inny do ochrony drzew przed chorobami i szkodnikami* Ogromnie ważna jest pełna sprawność opryskiwaczy, które powinny być często przeglądane i w razie usterek natychmiast naprawione. Wodę do zbiornika należy wlewać.przez sito, aby nie dopuścić do zatykania dysz. Jest to szczególnie ważne, jeśli wodę pobiera się z cieków wodnych lub stawów. Zdarza się, że zatruciu ulegają osoby postronne, zwłaszcza dzieci, wskutek przypadkowego kontaktu z pestycydami. Aby temu zapobiec należy: — środki chemiczne przechowywać z dala od środków żywnościowych i pasz, w oddzielnych pomieszczeniach zamykanych na klucz, najlepiej oznaczonych na drzwiach znakiem trupiej główki i odpowiednim napisem; — środki chemiczne przechowywać w oryginalnych opakowaniach szczelnie zamkniętych; opakowania, z których podczas przechowywania odpadły etykiety, wskutek czego może zajść wątpliwość co do ich zawartości, należy zniszczyć (zakopać); — większe magazyny pestycydów zaopatrzyć w otwory wentylacyjne otwierane z zewnątrz, aby przed wejściem do magazynu można go było przewietrzyć; — opróżnione opakowania spalić, zgnieść lub stłuc i zakopać w wyzna¬czonym miejscu; nie używać ich do potrzeb gospodarskich ani też nie pozostawiać w miejscach, z których mogą być wzięte do zabawy przez dzieci: — przeterminowane1 pestycydy zakopywać z daleka od studzien, stawów, rowów melioracyjnych itp.; — na teren objęty zabiegiem chemicznym nie wpuszczać osób postron¬nych podczas opryskiwania oraz w ciągu 1—2 dni po zabiegu. Na ogól przyjmuje się, ze pestycydy prawidłowo przechowywane zachowują pełną aktywność biologiczną w ciągu 2-3 lat. Na etykiecie podana jest zawsze data produkcji i termin ważności.