Sadownictwo

Kalibrowanie i sortowanie owoców. Kalibrowanie i sortowanie owoców ułatwiają sprzedaż i zwiększają dochód. Niewyrośnięcie, obicie owoców, uszkodzenie przez parch itp. obniża ich wartość; jak mówią handlowcy, „przesuwa do niższych wyborów". Dlatego przed sprzedaże układa się w skrzynkach jabłka jednakowej wielkości i tych samych wyborów. Pierwszą czynnością jest kalibrowanie, czyli dzielenie owoców według wielkości. Dotyczy to przede wszystkim jabłek i gruszek. Do kalibrowania dużej masy owoców służą wydajne, choć dość kosztowne maszyny. W małych sadach wystarczy kalibrownica kołeczkowa (rys. 134). Owoc przesuwa się między kołeczkami, gdy trafi między takie, które go zatrzymają, odczytuje się średnicę owocu wypisaną między kołeczkami. Owoce o tej samej średnicy układa się w jednej skrzynce, na której zapisuje się tę średnicę. Po osiągnięciu pewnej wprawy można kalibrować owoce „na oko", sprawdzając od czasu do czasu średnicę owoców na kalibrownicy. Można też położyć przed sobą owoce określonych wielkości i patrząc na nie oceniać wielkość danego owocu. Kalibrowanie można przeprowadzić po przechowaniu owoców — bezpoś¬rednio przed odwiezieniem ich do punktu skupu, albo zaraz po zbiorze, przed umieszczeniem w chłodni czy przechowalni. Drugi sposób jest kłopotliwszy, ale lepszy, gdyż pozwala wcześniej sprzedać owoce większe, które się krócej przechowują, a dłużej przetrzymać owoce drobniejsze. Czasem stosuje się po zbiorze kalibrowanie wstępne, czyli dzielenie jabłek tylko na średnie, duże i małe. Sortowanie, czyli dzielenie na wybory, wykonuje się w następujący sposób. Sadownik ustawia przed sobą tyle skrzynek, na ile wyborów dzieli się owoce, następnie wyjmuje ze skrzynki owoc po owocu i oceniwszy go umieszcza w skrzynce z tym wyborem, którego wymaganiom odpowiada. Podstawę do zaliczenia owoców do danego wyboru stanowią ustalone normy, czyli wykaz cech, którymi muszą odznaczać się owoce, aby mogły być sprzedane (i kupione) jako określony, wybór. Każdy producent sprzedający owoce w punkcie skupu powinien znać obowiązujące normy i wymagać, aby były również przestrzegane przez punkt skupu. Kalibrowanie i sortowanie dla łatwiejszego zrozumienia zostały opisane jako dwie czynności; w praktyce wykonuje się je jednocześnie. IMormy jakościowe dla jabłek. Odmiany jabłek podzielono na 2 grupy wielkościowe: do dużych (grupa A) zaliczono następujące: Ananas Berzenicki, Antonówka Półtorafuntowa, Cesarz Wilhelm, Red Delicious i jego sporty, Kronselska, Landsbarska, Malinowa Oberlandzka, Melrose, Piękna z Boskoop, Reneta Kulona, Signe Tillish, Titówka; do małych (grupa B) zaliczono następujące: Antonówka Zwykła, Bankroft, Beforest, Boiken, Close, Cortland, Fantazja, Golden Delicious, Grafsztynek Inflancki, Grochówka, Idared, James Grieve, Jerseymac, Jonatan i jego sporty, Koksa Pomarańczowa, Kosztela, Królowa Renet, Linda, Lobo, Macoun, Mclnstosh, Meiba, Oliwka Żółta, Paften, Pepina Ribstona, Piękna z Barnaku, Spartan, Vista Bella, Wealthy, Żelaźniak. Wymagania dla jabłek poszczególnych wyborów podano w tab. 31. Ustalona tolerancja przywiduje, że: — jabłek z lekkim obiciem, zagojeniami po uszkodzeniach mechanicznych i po szkodnikach, z wyjątkiem owocówki, może być w wyborze Ekstra 10%, w wyborze I — 20%; w pozostałych wyborach na uszkodzenia te nie zwraca się uwagi, — jabłek z plamistością Jonatana w wyborze Ekstra nie dopuszcza się, w pozostałych wyborach nie zwraca się na nie uwagi, — jabłek z uszkodzeniami fizjologicznymi skórki (z wyjątkiem plamistości Jonatana) i lekko zagrzybionych (wyłączna powierzenia plam do 2 cm2) może być w wyborze Ekstra 1%, w wyborze I — 7%; w pozostałych wyborach na uszkodzenia te nie zwraca się uwagi, — jabłek z silnym uszkodzeniem miąższu i przecięciami skórki w wyborze Ekstra nie dopuszcza się, w wyborze I może ich być 2%, a w pozostałych wyborach 5%, — jabłek nadmarzniętych w wyborach Ekstra, I i II nie dopuszcza się, w „jabłkach przemysłowych" nie zwraca się na nie uwagi, — jabłek „robaczywych" w wyborze Ekstra nie dopuszcza się w wyborze I może ich być 1%, w wyborze II — 5%, w „jabłkach przemysłowych" — 10%, — jabłek niewłaściwej wielkości (do 05 cm poniżej minimalnej średnicy) może być we wszystkich wyborach 10%. Normy jakościowe dla gruszek. Odmiany gruszek podzielono na 2 grupy wielkościowe: do dużych (grupa A) zaliczono następujące: Bonkre-ta Williamsa, Faworytka, Lukasówka, Bera Hardego, Komisówka, Kongre¬sówka, Minister dr Lucius, Triumf z Vienne; do małych (grupy B) zaliczono następujące: Dobra Szara, Konferencja, Lipcówka Kolorowa, Paryżanka, Salisbury, Józefinka, Plebanka i Bera Liońska. Wymagania dla gruszek poszczególnych wyborów podano w tab. 32. Ustalona tolerancja przewiduje, że: — gruszek z lekkim obiciem, zagojonymi uszkodzeniami mechanicznymi i po szkodnikach (z wyjątkiem owocówki) może być w wyborze 10%, w wyborze I — 20%, w wyborze II na uszkodzenia te nie zwraca się uwagi — gruszek z uszkodzeniami fizjologicznymi skórki i miąższu w wyborze Ekstra nie dopuszcza się, w wyborze' I może ich być 2%, w wyborze II — 5%, — gruszek z przeciętą lub otartą skórką, z silnym uszkodzeniem miąższu, „robaczywych" w wyborze Ekstra nie dopuszcza się, w wyborze I może ich być 5%, w wyborze II — 10%, — gruszek lekko zagrzybionych (łączna powierzchnia plam do 2 cm2) może być w wyborze Ekstra 1 %, w wyborze I — 7%; w wyborze II na wadę tę nie zwraca się uwagi, — gruszek niewłaściwej wielkości (do 0,5 cm poniżej minimalnej średnicy) może być we wszystkich wyborach 10%. Lowanka; do średniej (grupa B) zaliczono następujące: Renkloda Zielona, Stanley, Węgierka Wangenheima, Węgierka Włoska, Car, Emma Lepper-mann, Ruth Gerstetter, Tragedia, Węgierka Łowiecka, Wiktoria; do małych (grupa C) zaliczono następujące: Węgierka Wczesna, Węgierka Zwykła, Mirabelka Flotowa, Lutzelsachska, Żniwka. Wymagania dla śliwek poszczególnych wyborów podano w tab. 33. Ustalona tolerancja przewiduje, że: — śliwek niedojrzałych, zwiędniętych i przejrzałych może być w wyborze I 1%, w wyborze II — 7% (przejrzałość nie stanowi wady węgierek), — śliwek popękanych, z przeciętą skórką może być w wyborze I — 2%, w wyborze II —10%, — śliwek z suchymi plamami sadzi nie przekraczającymi 3/4 powierzchni owocu może być w wyborze I 2%, w wyborze II — 15%, — śliwek „robaczywych" może być w wyborze I 1%, w wyborze II — 5%, — śliwek niewłaściwej wielkości (do 0,5 cm poniżej minimalnej średnicy) może być w wyborze I 10%, w wyborze II — 20%, — śliwek z miąższem nie odstającym od pestki (dotyczy tylko węgierek) może być w wyborze I 10%, w wyborze II nie zwraca się na tę wadę uwagi. Normy jakościowe dla wiśni. Wymagania dla wiśni poszczególnych wyborów podano w tab. 34. Ustalona tolerancja przewiduje, że: — wiśni niezupełnie dojrzałych i przejrzałych może być w wyborze I 1%, w wyborze II — 5%, — wiśni uszkodzonych mechanicznie (ale bez widocznej pestki) może być w wyborze I 2%, w wyborze II — 10%, — wiśni niewłaściwej wielkości (do 3 mm poniżej minimalnej średnicy) może być w wyborze I 10%, w wyborze II nie zwraca się na tę wadę uwagi, — wiśnie bez szypułek (przy odstawie owoców z szypułkami) może być w waborze I 5%, w wyborze II — 15%, — wiśnie porażone przez moniliozę może być w wyborze I 2%, w wyborze II — 10%. Normy jakościowe dla czereśni. Wymagania dla czereśni poszczegól¬nych wyborów podano w tab. 35. Ustalona tolerancja przewiduje, że: — czereśnie z objawami chorób oraz „robaczywych" w wyborze I nie dopuszcza się, w wyborze II może być 5%, — czereśni bez szypułek, uszkodzonych mechanicznie (odgniecionych oraz popękanych, ale bez widocznej pestki) może być w wyborze I 5%, w 278 wyborze II 15%, Normy jakościowe dla moreli. Wymagania dla moreli poszczególnych wyborów podano w tab. 36. Ustalona tolerancja przewiduje, że: — w wyborze I może być 10% owoców odpowiadających wymaganiom wyboru II, w wyborze II może być 10% owoców niższej jakości, ale bez cech dyskwalifikujących (zgnicie, zapleśnienie, zaparzenie itp.), — moreli niewłaściwej wielkości (ale nie mniejszych niż 25 mm) może być w wyborze I 10%, a w wyborze II — 20%.*