Zbiór owoców
Na parę tygodni przed zbiorem należy przejść się po sadzie i ocenić „na oko" plon z każdego drzewa. W większych sadach można to zrobić dzieląc drzewa na grupy według wielkości plonu i licząc drzewa w każdej grupie (dla każdej odmiany oddzielnie), co ułatwi określenie w przybliżeniu plonu ogólnego. Pozwoli to zorientować się, jaka liczba skrzynek będzie potrzebna, jak rozłożyć prace itp.
Sprzęt ao zbioru. Sanki sadownicze, drabiny i taczkodrabiny, jak również pojemniki do zbioru, koszyki lub łubianki należy przygotować zawczasu.
W sadach z niskimi szpalerami bardzo pomocne przy zbiorze są sanki sadownicze (rys. 111). Przesuwa się je wraz ze skrzynką, do której zbiera się owoce, wzdłuż rzędu drzew. Do wyższych drzew należy przystawiać drabiny. Muszą one być lekkie, ale mocne. Bardzo praktyczne są taczkodrabiny (rys. 113), których nie trzeba przenosić i rozstawiać. Trzeba starać się dostosować wysokość drabin do wysokości drzew.
Owoce ziarnkowe najlepiej i najszybciej zbiera się do specjalnych pojemników (rys. 114) o ścianach zakończonych u dołu rękawem z płótna. Po podwinięciu do góry rękaw tworzy dno naczynia. Pojemniki wyposażo¬ne są w pasy do zawieszania na plecach zbierającego. Dzięki temu ma on obie ręce wolne i może zbierać owoce oburącz. Prócz tego pojemniki do zbioru uwalniają od bardzo pracochłonnego przekładania owoców do skrzynek. Aby opróżnić pojemnik, wkłada się go do skrzynki, odpina rękaw i unosi pojemnik do góry; owoce pozostają w skrzynce. Owoce można też
zbierać do koszyków obszytych płótnem, a nawet do wiader zaopatrzo¬nych w „kulki" do zawieszania na »gałęziach.
Owoce ziarnkowe składa się do skrzynek „jedynek" o pojemności około 22 kg (rys. 116). skrzynek standardowych o pojemności około 17 kg lub skrzyń paletowych o pojemności około 350 kg (rys. 129). W dużych sadach należy wprowadzić skrzynie paletowe. Ułatwiają one pracę przy transporcie owoców i pozwalają na lepsze wykorzystanie pojemności kpmór przechowalniczych. Wymagają jednak użycia podnośników widło¬wych montowanych na ciągniku.
Owoce pestkowe składa się do skrzynek „połówek" o pojemności około 12 kg i większych łubianek.
Pora i technika zbioru. Śliwki, wiśnie i czereśnie zbiera się wówczas, gdy osiągną odpowiednią wielkość i zabarwienie. Węgierki przeznaczone do suszenia pozostawiamy na drzewie aż do wystąpienia oznak więdnięcia przy szypułce. Zasadniczo owoce pestkowe zbiera się kilkakrotnie z
każdego drzewa w miarę ich dojrzewania, które jest nierównomierne. Zbyt wcześnie zebrane owoce pestkowe mają gorszy smak i są mniejsze. Zbyt późno zebrane owoce są miękkie, a więc nie nadają się do transportu, często też pękają (zwłaszcza czereśnie i renklody).
Jabłka i gruszki odmian letnich zbiera się tuż przed osiągnięciem przez nie dojrzałości spożywczej. Zbyt wcześnie zebrane owoce są mniejsze, zielone i mają gorszy smak, zbyt późno zebrane szybko kaszowacieją. Zbiór należy przeprowadzić kilkakrotnie z każdego drzewa w miarę dojrzewania 254 owoców.
Jabłka i gruszki odmian jesiennych zbiera się na kilka tygodni przed osiągnięciem przez nie dojrzałości konsumpcyjnej. O dojrzewaniu świad¬czy opadanie „robaczywych". Zbyt wczesne zerwanie owoców nie pozwala im osiągnąć właściwych rozmiarów i smaku, zbyt późne skraca okres przechowywania.
Jabłka i gruszki odmian zimowych nie osiągają na drzewie dojrzałości konsumpcyjnej. Zbiera się je na kilka miesięcy przed osiągnięciem tej dojrzałości. Krótkotrwałe i niezbyt silne przymrozki nie są groźne dla jabłek pozostających na drzewie. Dlatego zbiór jabłek odmian bardzo późnych może trwać do pierwszych przymrozków. Na ogół zbiera się je na początku października.
Zbioru owoców nie należy przeciągać. Okres optymalnej dojrzałości zbiorczej waha się od 1 do 3 dni dla jabłek odmian wczesnych, do 10 dni dla jabłek odmian późnych.
Najpierw zbiera się do osobnych skrzynek jabłka leżące na ziemi, następnie owoce z dołu korony i posuwa się stopniowo ku górze i w głąb korony. Słowo „zbiera się", a nie „zrywa" użyte zostało celowo, gdyż rwanie polegające na ciągnięciu, a nieraz na szarpaniu owoców, jest niedopu¬szczalne. Objąwszy delikatnie jabłko czy gruszkę całą dłonią należy owoc przekręcić do góry w sposób pokazany na rys. 117, co spowoduje oderwanie się szypułki od pędu. Sposób ten jest szybki i łatwy, a owoc nie
ściskany silnie mniej się gniecie. Unika się przy tym również szarpania gałęzią i strącania z niej owoców oraz odrywania od gałęzi całych krótkopędów, co jest bardzo szkodliwe, ponieważ na krótkopędach znajdują się już pąki kwiatowe.
Po osiągnięciu pewnej wprawy można zbierać jabłka i gruszki jednocześ¬nie dwiema rękami. Wydajność pracy jest wówczas znacznie większa. Wprawni pracownicy potrafią zebrać nawet przeszło 2000 kg jabłek dziennie. Osiągają to oni nie dzięki wielkiemu wysiłkowi, lecz dzięki bardzo umiejętnej pracy. Posługują się naczyniami do zbioru zawieszonymi na ramionach, zbierają jabłka oburącz i potrafią w każdej ręce trzymać po 2 lub 3 owoce, toteż jednym ruchem rąk wkładają do naczynia od 4 do 6 jabłek. Jednakże można tak zbierać tylko jabłka odmian o twardej skórce, jak Bankroft czy Melrose. Jabłka delikatne takich odmian, jak Mclnstosh czy Golden Delicious, można brać tylko po jednym do ręki. Przed zbiorem należy krótko przyciąć paznokcie, aby nie uszkadzać skórki owocu.
Orzechy włoskie zbiera się wówczas, gdy zaczynają pękać ich łupiny i pierwsze owoce spadają z drzewa. Orzechy z wyższych części korony można strząsać tyczką. Zaraz po zbiorze pozbawia się orzechy mięsistej łupiny, rozkłada cienką warstwą w przewiewnym pomieszczeniu i suszy przez miesiąc. Przechowuje się je potem w zimnym i suchym pomieszcze¬niu.
Skrzynki z owocami aż do czasu wywiezienia ich do przechowalni należy ustawić z północnej strony drzewa, w miejscu dobrze zacienionym.